1آموزش به عنوان یکی از توانمند ترین ابزار برای پیشرفت انسان در همه ابعاد اجتماعی˛ اقتصادی ˛ علمی و فرهنگی مطرح می شود و آموزش علوم از کهن ترین دانش­هایی است که همواره مورد توجه بشر بوده و اهمیت بسزایی در زندگی بشر ایفا می کند .از این رو، پژوهش با هدف طراحی الگوی مطلوب برنامه درسی آموزش شیمی  بر اساس رویکرد آموزش مبتنی بر پژوهش (IBSE) انجام یافته است. روش ها:روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی متوالی بود. شرکت کنندگان  پژوهش در بخش کیفی و  کمی، اساتید برنامه ریزی درسی و شیمی دانشگاه تبریز و معلمان شیمی نواحی پنجگانه تبریز بودند که در بخش کیفی با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و حجم آن با توجه به ماهیت پژوهش کیفی تا اشباع نظری داده ها ادامه یافت. در بخش کمی نمونه گیری به صورت در دسترس از بین اساتید برنامه ریزی درسی و شیمی انجام گرفت. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی، مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه محقق ساخته مستخرج از بخش کیفی بود. روایی پژوهش  از نوع روایی درونی بود که آنالیز داده ها توسط سه نویسنده مقاله به منظور بازسازی حقایق انجام گردید. برای افزایش پایایی، مصاحبه با رعایت شرایط مصاحبه به دور از سوگیری انجام گرفت. تجزیه تحلیل داده ها از طریق تحلیل محتوای متن مصاحبه با رویکرد کیفی، ضمن استفاده از روش کدگذاری باز و محوری انجام و با نتایج یافته های سنتز پژوهی تلفیق شد. یافته ها: الگوی مطلوب  بر اساس رویکرد IBSE  بر مبنای الگوی کلاین طراحی  و ویژگی  عناصر آن تعیین شد. در بخش کمی پژوهش بررسی الگوی پیشنهادی با کسب میانگین نتایج بالاتر از میانگین جامعه نشان داد الگوی ارائه شده از اعتبار بالایی برخوردار است. نتیجه گیری: با توجه به یافته ها  آموزش شیمی با رویکرد IBSE نقش مثبتی در پیشرفت  یادگیری˓ خلاقیت˓  حل مسئله و تفکر یادگیرندگان دارد.

مقدمه: هدف اصلی پژوهش ˓ شناسایی و تبیین مولفه های آموزش شیمی دوره دوم متوسطه بر اساس روش تدریس در رویکرد کاوشگری بود. رویکرد نوین جهانی در آموزش علوم تجربی که ساخت دانش توسط یادگیرنده انجام می شود. فراتحلیل تحقیقات انجام یافته بر پیشرفت تحصیلی نشان می دهد الگوی کاوشگری علمی بالاترین اثربخشی را در میان الگوهای تدریس دارد. روش ها: روش پژوهش از نوع کیفی و شرکت کنندگان در پژوهش متخصصان برنامه ریزی درسی و شیمی که با روش نمونه گیری هدفمند و ملاک محور با توجه به سوابق آموزشی انتخاب و حجم آن تا اشباع نظری داده ها (20 نفر) ادامه یافت. داده ها ازطریق مصاحبه نیمه ساختار یافته حاصل و تجزیه تحلیل اطلاعات با توجه به مبانی نظری رویکرد کاوشگری ˓ با روش کیفی تحلیل مضامین و کدگذاری باز˓ محوری و انتخابی انجام شد. روایی پژوهش ازنوع درونی بر اساس معیار اعتمادپذیری بود که آنالیز داده ها توسط هر سه نویسنده مقاله برای بازسازی حقایق انجام گردید. برای افزایش پایایی پژوهش˓ مصاحبه ها با برنامه قبلی به دور از سوگیری انجام گرفت. یافته ها: از تحلیل داده های مصاحبه˓ 40 مولفه در سه مقوله اصلی آموزش شیمی بر اساس رویکرد IBSE استخراج شد. یافته های پژوهش نشان می دهد در این سه مقوله که ویژگیهای یاد گیرنده، یاد دهنده و ویژگی های سازمانی و تشکیلاتی IBSE می باشد، انجام ازمایش، پژوهشگری فعال و تامین امکانات و تجهیزات بیشترین اهمیت را نسبت به سایر مولفه ها دارد. نتیجه گیری: وجه تمایز این رویکرد با روشهای پژوهش محور پیشین ˓ استفاده کارآمد از تجهیزات آزمایشگاهی نوین و جستجوی گسترده اطلاعات در فضای مجازی به دامنه تمامی مراکز علمی جهانی برای کشف دانش می باشد. اعتبار تمامی 40 مولفه تعیین شده درآموزش شیمی دوره دوم متوسطه بر اساس رویکرد IBSE ˓ از سوی متخصصان با درصد توافق بالای 90% تایید گردید.

امروزه تغییر در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی یک ضرورت است و دانشجویان، جامعه و هم چنین نیازها و تجارب آنها تغییر کرده است. بنابراین دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی باید نسبت به تغییرات در پیرامون خود، آگاه و مطلع باشند. هدف پژوهش حاضر، طراحی چارچوب زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه بود. این پژوهش کیفی با استفاده از فراترکیبِ کیفی هفت مرحله­ای سندلوسکی و باروسو (2007) انجام شد. تیم فراترکیب متشکل از سه نفر متخصص در حوزه آموزش عالی و مسلط به روش فراترکیب بود. 52 منبع پژوهشی مرتبط، مبنای تحلیل قرار گرفت که با تجزیه و تحلیل داده­ها، مضامین پایه­ استخراج  و در 25 مضمون سازمان دهنده­ سطح اول قرار گرفتند. سپس مضامین سازمان دهنده­ سطح اول در 4 مضمون سازمان دهنده­ سطح دوم شامل ذینفعان و بازیگران، برنامه درسی کارآفرینانه، توانمندسازها، رهبری دانشگاه کارآفرین طبقه ­بندی شدند. در نهایت چارچوب زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه شکل گرفت. ارائه این چارچوب به متولیان عرصه آموزش عالی کمک می کند تا با بهره گیری از آن، ملزومات و زمینه های استقرار زیست بوم کارآفرینی مبتنی بر دانشگاه را فراهم نمایند.

پژوهش حاضر با هدف فهم تجارب زیسته دانشجو معلمان از برنامه درسی اجرا شده رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان انجام گرفت.  رویکرد پژوهش کیفی و روش پژوهش پدیدارشناسی توصیفی مبتنی بر نظریه هوسرل بود، مشارکت کنندگان پژوهش را دانشجومعلمان رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان اراک تشکیل می داد. که با استفاده از رویکرد نمونه گیری هدفمند و با استفاده از مصاحبه نیمه ساختارمند با 65 نفر  از دانشجویان رشته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان اراک صورت گرفت. تحلیل داده ها به روش توصیفی مبتنی بر رویکرد کلایزی بود که با استفاده از نرم افزار مکس کیودا 12 اجرا گردید. یافته های پژوهش حاکی از آن بود که در فرایند کدگذاری ها تعداد4 مقوله اصلی(تقلیل محقق) 22 مقوله فرعی (تقلیل یافته) و 55 مقوله باز(تعلیق یافته) شناسایی گردید. تجارب زیسته دانشجویان در کدهای اصلی و فرعی هم راستا ولی در کدهای باز متفاوت بود. کدهای اصلی عبارت بود از، کسب توانایی در زمینه روش تدریس، بهره گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات، توسعه توانایی شناختی، کمک به دانش آموزان درحل مشکلات یادگیری. در نتایج پژوهش مشاهده گردید تجارب کسب شده دانشجومعلمان با سرفصل های برنامه درسی رشته آموزش ابتدایی هم پوشانی وجود داشته که دلالت بر همسویی با اهداف قصد شده ی برنامه درسی رشته آموزشی ابتدایی دانشگاه  فرهنگیان داشته است.

رشته آموزش شیمی ازجمله گرایش های چند رشته ای به شمار می آید که به منظور تربیت معلّم شیمی برای دوره دوم متوسّطه تعریف شده که هدف آن کسب دانش، مهارت و شایستگی های مورد نیاز توسّط دانشجومعلّمان است. معلّمان مهم ترین عامل در آماده سازی دانش آموزان در هر نظام تعلیم و تربیت به شمار می آیند بنابراین اصلاح تربیت معلّم یکی از ضرورت های بهبود کیفیت نظام آموزشی است که از جمله این اصلاحات، بازنگری در برنامه ی درسی تربیت معلّم است تا بر اساس آن معلّمان شایستگی لازم را برای تدریس کسب کنند. این مقاله به بررسی عناوین مطرح شده در کتاب های درسی شیمی متوسّطه ی دوم با سرفصل های مصوب رشته آموزش شیمی می پردازد و روش پژوهش آن از نوع توصیفی-مقایسه ای است که در آن ابتدا به بررسی دروس تخصصی رشته آموزش شیمی پرداخته می شود، سپس سرفصل های اشاره شده با عناوین مطرح شده در کتاب های درسی شیمی متوسّطه ی دوم مقایسه می شوند و بر اساس این مقایسه، سرفصل های با اهمّیّت در دروس آموزش شیمی مشخص می شوند.

این پژوهش با هدف بررسی اصول نیازسنجی در برنامه درسی مطلوب در آموزش شیمی با استفاده از رویکرد کیفی و با روش تحلیلی-استنادی صورت گرفته است. مقاله حاضر حول محور جایگاه نیازسنجی در برنامه درسی آموزش شیمی تدوین شده و بر آن است تا با نگاه تحلیلی به برنامه درسی مطلوب شیمی، بینش جامعی را به برنامه­ ریزان درسی در خصوص نیازسنجی در آموزش شیمی عرضه نماید. در مقاله حاضر، سه اصل نیازسنجی شامل توافق­ محور، مسأله­ محور و هدف­ محور همراه با الگوهای مطرح در هر یک از آنها در برنامه درسی آموزش شیمی مطرح و نیازهای مرتبط با آن­ها در آموزش شیمی مورد بحث و بررسی واقع شده است. این بررسی نشان داد که سنجش نیازها، محور اساسی فعالیت­ های انجام شده در برنامه­ ریزی درسی در آموزش شیمی را تشکیل می­ دهد و در صورتی­ که روش مناسبی برای نیازسنجی انتخاب نشود، ممکن است از عینیت و روایی نتایج آن کاسته شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هدف از این پژوهش، مطالعه ی تطبیقی برنامه ی درسی رشته ی آموزش شیمی ویژه دانشگاه فرهنگیان با دبیری شیمی و کارشناسی شیمی است. پژوهش از نوع پیمایش تطبیقی-مقایسه ای است و بر اساس الگوی بردی انجام شده است. بر اساس این الگو، ابتدا اطلاعات مورد نیاز درباره ی سه رشته ی مذکور از منابع معتبر گردآوری، تفسیر و طبقه بندی شد و سپس شباهت ها و تفاوت ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که برنامه ی درسی آموزش شیمی از نظر اهداف و محتوایی دارای شباهت ها و تفاوت هایی با دو برنامه قبلی است. از جمله جنبه های نوآورانه در برنامه ی درسی آموزش شیمی می توان به افزودن دروس موضوعی-تربیتی (PCK) و افزایش تعداد واحدهای کارورزی اشاره نمود که در شکل دادن هویت معلمی دانشجومعلمان و افزایش مهارت های معلمی آنان بسیار موثر است. از سوی دیگر کاهش واحدهای تخصصی شیمی، کاهش واحدهای آزمایشگاهی و افزایش تعداد واحدهای تربیتی و تعلیم و تربیت اسلامی را می توان از چالش های برنامه ی درسی آموزش شیمی برشمرد که می تواند در کاهش سطح علمی معلمان شیمی آینده تاثیرگذار باشد.

هدف از انجام این پژوهش، دستیابی به چارچوب برنامه درسی آموزش عالی مبتنی بر رویکرد آموزش مادام العمر می باشد. این پژوهش، کیفی و روش آن مطالعه موردی چندگانه کیفی می باشد. رویکرد تحلیلی در تدوین چارچوب بر اساس رویکرد بافت نگاریاست. مشارکت کنندگان بالقوه تحقیق شامل 8 نفر از اعضای هیات علمی گروه های تحصیلی علوم انسانی، علوم پایه، کشاورزی و دامپروری، فنی و مهندسی و هنر و معماری دانشگاه شیراز بود که حداقل یکبار به عنوان عضو شورای برنامه ریزی درسی دانشگاه شرکت داشته اند و 5 نفر دیگر از صاحبنظران حوزه برنامه درسی بودند که با روش نمونه گیری هدفمند از نوع «معیار» انتخاب شدند. برای تحلیل داده های کیفی از روش تحلیل مضمون (پایه، سازمان دهنده و معنای فراگیر) با استفاده از نرم افزار N-Vivo استفاده شد. نتایج، بیانگر وجود 112 مضمون پایه، نه مضمون سازمان دهنده سطح اول بر اساس عناصر نه گانه برنامه درسی کلاین (هدف، محتوا، فعالیت یادگیرنده، منابع و مواد کمک آموزشی، راهبردهای یاددهی- یادگیری، زمان آموزش، فضای آموزش، گروه بندی فراگیران و ارزشیابی) و 18 مضمون سازمان دهنده سطح دو بود. در پایان شبکه مضامین برنامه درسی مادام العمر در نظام آموزش عالی طراحی و اع تباریابی آن از طریق تکنیک های اعتبار پذیری و اعتماد پذیری با استفاده از همسوسازی داده ها انجام شد.